وضعيت شركت هاي هوايي داخلي
كسب و كار شركت هاي هوايي با افزايش حمل مسافر و بار در مسير هاي داخلي و بين المللي هوايي رونق مي گيرد و در راستاي تقويت اقتصادي و بقاء خود ، چشم آنها پيوسته به دنبال يافتن روزنه هايي براي نفوذ در بازار هوايي پُـر سود كشور هاي ديگر و كسب درآمد بيشتر از طريق دستيابي به مسير هاي جديد پروازي شناخته شده و سودآور شركت هوايي رقيب بوده و كمك آنها به رقيب نيز نه از سر دلسوزي بلكه با برنامه ريزي و براساس اهداف راهبردي براي منافع خود انجام مي پذيرد .
اهميت اين موضوع به عنوان امري حياتي براي تمامي شركت هاي هوايي در عرصه بين المللي به حدي است كه سياست كشور ها و سازمان هواپيمايي كشوري آنها نيز به گونه اي است كه در اين ميدان قاطعانه به حمايت از شركت هاي هوايي داخلي خود در بازار داخليشان مي پردازند و پس از هم انديشي و مشورت با كارشناسان اين صنعت و بررسي كليه آسيب هاي احتمالي و اخذ راهكار هاي مناسب ، به اعطاء امتيازاتي حساب شده ، منوط به تامين منافع شركت هاي هوايي خود مي پردازند . به عنوان مثال به تعداد پرواز هاي اعطاء شده به شركت هوايي رقيب ، به همان تعداد پرواز براي شركت هاي هوايي داخلي خود ، پرواز در كشور طرف مقابل در نظر مي گيرند و اگر در شرايط خاصي شركت هوايي بيگانه بخواهد تعداد پرواز هايش را بيش از پرواز هاي در نظر گرفته شده افزايش دهد ، بايد پس از اخذ مجوز به تعداد مسافر حمل شده بيشتر (بزرگسال و كودك) مبلغي را به عنوان روياليتي به كشور مقابل بپردازد .
سال هاست كه ناوگان حمل ونقل هوايي كشورمان تحت فشار تحريم هاي جهاني است و گاهي با تصميم گيري هايي در اين حوزه ، سنگيني اين بار دو چندان شده است . بار ها به دليل ناخواسته نقص فني هواپيماهاي فرسوده ، شاهد تاخيرات طولاني و گاهي سوانح هوايي دردآوري بوده ايم ، اما آيا تا کنون فکري اساسي براي رفع اين گرفتاري شده است ؟
روز به روز دايره تحريم ها بر كشورمان تنگ تر شده و امروز در ادامه اين روند ، شرکت هاي هواپيمايي نيز مشمول تحريم از سوي ياتا شده اند و مسئولين براي رفع مشكل و امنيت جان مسافرين و بهبود سطح كيفي و كمي پروازهاي داخلي ، راهكار كمك گرفتن از يكي از شركت هاي هوايي خارجي را انتخاب كرده و در نهايت از بين آنها تصميم گرفتند از يك شرکت هواپيمايي بيگانه متعلق به كشور كوچك قطر استفاده کنند .
در نگاه نخست انتخاب اين راهكار امري پسنديده است اما چرا زودتر چنين اقدامي صورت نپذيرفته تا ضمن برآورده سازي رضايت مردم ، از بروز تاخيرات طولاني پرواز ها و وقوع سوانح هوايي ناگوار پيشگيري شود ؟
امري انكار ناپذير است كه به طور حتم مسافرين حتي با قيمت گران تر بليت شرکت هوايي قطر ، با ورود ناوگان هواپيمايي پيشرفته و به روز و با ضريب امنيتي بالا و برتري در ارائه كيفي و كمي خدمات ، گرايش و تمايل بيشتري به سفر با آن شركت را داشته و اين موضوع نيز قابل قبول نيست که با سلب اختيار از مسافرين مي توان جلو آنها را براي سفر و استفاده كمتر از شركت هاي هوايي خارجي گرفت . يقينا ً حضور اين شركت در بازار هوايي ايران با شناسايي پتانسيل بازار و برنامه ريزي بوده و نشانگر اطمينان آنها به وجود درآمدي سرشار در اين بازار هوايي است .
شركت هوايي قطر مطمئنا ً قصد دارد با افزايش مطلوبيت استفاده از حمل و نقل هوايي و سفر با هواپيما هاي مدرن و تخصيص ناوگان مورد درخواست مسافرين آنها را به سمت خود جذب كند و با برآورده سازي نياز ها و انتظارات مسافرين و ارائه خدمات با كيفيت تر و متعدد ، پيش و پس از انجام پرواز و درون پروازي ، انتخاب مسافرين را به سوي خود معطوف كند .
همچنين با كاهش نرخ يا ارائه نرخ هاي مناسب در مسير هاي بين المللي و گسترش شبكه پروازي خود و ايجاد تقاضاي جديد و جذب تقاضاي موجود در بازار هوايي ايران براي پروازهاي اروپا و امريكا به تعداد مسافرين خود بيفزايد .
از سويي ديگر با ورود کادر پروازي قطر در بازار هوايي ايران بسياري از فرصت هاي شغلي کشور در اختيار آنها قرار خواهد گرفت و احتمال اين نيز وجود دارد كه نيروهاي زبده و با تجربه در حوزه هواپيمايي كشور با مشاهده پيشنهاد ها و امتيازات بالاي ارائه شده شركت هوايي قطر و ساير شركت هاي هوايي خارجي جذب آنها شوند .
به رغم اينكه مجلس شوراي اسلامي ايران اعلام نموده که اجازه فعاليت شرکت هوايي قطر در بازار هوايي ايران تا حدي است که موجب ضرري به شرکت هاي هوايي داخلي نشود ، اما شك نبايد داشت كه در رقابت دراز مدت با توجه به برنامه ريزي هاي راهبردي و ابقاء شرايط موجود ، به شركت هاي هوايي داخلي ضربه سنگيني وارد خواهد شد و احتمال خالي شدن جاي آنها براي حضور پُـر رنگ تر شركت هاي هوايي خارجي دور از ذهن به نظر نمي رسد .
عبدالرضا موسوي رييس هيئت مديره انجمن شركتهاي هواپيمايي در گفتوگو با ايران اکونوميست ( ايسنا ) گفته است : شركتهاي هواپيمايي همچنان مشكل دارند و به شركت نفت بدهكار هستند و ورود هواپيماهاي قطري به بازار ايرلاينهاي داخلي ، تيشه زدن به ريشه شركتهاي هواپيمايي داخلي است .
او همچنين افزوده است : هنوز مشكل بدهي شركتهاي هواپيمايي به شركت پالايش و پخش فراوردههاي نفتي حل نشده است و به منظور رفع مشكل با رياست جمهور و رياست ستاد هدفمندسازي يارانهها مكاتبه شده و منتظر اقدامي از سوي آنها هستيم تا مسئله شركتهاي هواپيمايي با شركت نفت را حل نمايند .
وي در ادامه گفتگو بيان كرده كه شركت نفت در برخي فرودگاهها ( اهواز ، اصفهان و شيراز ) سوخت را فقط به صورت نقدي ارائه ميكند و تمام مبادلات با يورو انجام ميشود و قيمت آن نيز از ابتداي سال تقريبا 40 درصد افزايش يافته است .
موسوي همچنين افزوده در گذشته بانكها به ما ارز ميدادند اما اكنون بايد ارز را از صرافيها تهيه كنيم ، با افزايش نرخ يورو ، درآمد شركتهاي هواپيمايي به شدت كاهش يافته است و در چنين شرايطي امكان اجراي طرحهاي توسعهاي و آموزشي وجود ندارد .
وي تصريح نمود : ما از مردم ريال ميگيريم و در شرايطي كه درآمدها هزينهها را پوشش نميدهد چه كسي بايد هزينههاي شركتهاي هواپيمايي را تامين كند .
به گزارش ايسنا ، اقتصادي نبودن ايرلاينها از مشكلات عمده صنعت هوايي ايران است ، اكنون شركتهاي هواپيمايي ايران با مشكل اقتصادي و ناهماهنگي درآمد و هزينه روبهرو هستند ، زيرا هزينههايشان براساس نرخ بينالمللي دريافت ميشود ، اما درآمدهايشان تكليفي و ثابت است .
در اين ميان بر اساس قانون ، فعاليت شركت هوايي خارجي در خطوط داخلي به صورت مستقل ممنوع است و حتما ً مجلس شوراي اسلامي بايد راي به اجراي آن دهد و اين طرح را تاييد كند اما اين موضوع مورد موافقت اعضای کميسيون عمران مجلس قرار نگرفته است .
نهايتا چارهاي اساسي براي اين كاستي كه سالهاست در كشور مشهود است با خريد هواپيماهاي جديدتر و توسعه امکانات هوايي بر طرف مي گردد تا مانع از احتياج به کشورهاي خارجي شود و امروز کشوري با عظمت تاريخي و گستردگي ايران با اين همه ثروت و نيروي انساني ماهر براي رفع نياز خود وابسته و محتاج به شركت هوايي کشور كوچكي همچون قطر نباشد .
احساس مسئوليت و انديشيدن اين راهكار از سوي مسئولين درخور تحسين است كه براي اهميت دادن به امنيت هوايي و جان مسافرين چنين راهكاري را در برنامه خود قرار داده اند اما همچنان اين انتظار باقي است كه تلاش مضاعف نمايند تا تحريم هاي چند جانبه كه باعث رکود صنعت هوايي و ضعف ناوگان هوايي گرديده را کاهش داده و يا تعديل کنند .
در اين رابطه وزير راه و شهرسازي ورود هواپيماهاي قطري به حيطه فعاليت ناوگان هوايي داخلي ايران را باعث تقويت خطوط هوايي داخلي ميداند . وي تاكيد كرده كه مسئولين ايرلاينهاي داخلي نظير هما ، ماهان و آسمان در جلسه تفاهم با طرف قطري حضور داشتهاند و با اين موضوع مخالفتي نكردهاند.
وی با بيان اين که هواپيماهای قطری در صورت ورود به کشور فقط در مسيرهای داخلی به کار گرفته میشوند ، تصريح کرد : به دليل اين که اين هواپيماها سوخت را با قيمت بينالمللی ليتری 700 تومان دريافت میکنند ، قيمت بليت آنها 25 درصد بيشتر از هواپيماهايی خواهد بود که با قيمت سوخت 400 تومان پرواز میکنند .
فرهاد پرورش مدير عامل شركت هواپيمايي هما در گفتوگو با تهرانامروز به شروطي كه وزير راهوشهرسازي براي شركتهاي هوايي قطري تعيين كردهاست اشاره نموده و گفته است : اولين شرط اين است كه قيمت بليت هواپيماهاي قطري 25 درصد از ايرلاينهاي داخلي گرانتر باشد و دومين شرط هم اين است كه سن هواپيما ها زير 7 سال باشد .
وي در اين ميان به تقسيم مسافرين نيز اشاره كرده كه بهنوعي اشاره به تقسيم مسافرين به پردرآمدترها و كم درآمدترها دارد ، وي گفته است : بالاتر بودن قيمت بليت ايرلاين قطري باعث تقسيم مسافر ميشود و هميشه عده بسياري از مسافرين داخلي هستند كه نيازمند بليتهاي ارزانتر هستند و همين موضوع باعث ميشود كه از تضعيف ايرلاينهاي داخلي جلوگيري شود.
وي اشاره كرد : موضوع پيشنهاد شركت هوايي قطر مبني بر ارائه خدمات در خطوط هوايي داخلي كشور ربطي به ممنوعيت كاپوتاژ ندارد . اما از آنجا كه فعاليت يك شركت هوايي خارجي در خطوط داخلي به صورت مستقل طبق اين قانون ، ممنوع است ، شركتهاي هوايي قطري بايد زير چتر ايرلاينهاي داخلي فعاليت كنند و تحت كنترل سازمان هوايي كشوري باشند ، همچنين افزود ايرلاينهاي قطري قرار نيست تمام پروازهاي داخلي را پوشش دهند بلكه با رسيدن به توافق با ايرلاينهاي داخلي تنها بخشي از پروازهاي داخلي را پوشش خواهند داد و همين موضوع باعث ميشود كه ايرلاينهاي داخلي در اين ميان زيان نبينند .
وي افزود : قطر كشوري كوچك است اما پتانسيل هوايي بالايي دارد و در مقابل كشور ما بسيار پهناور است و به دليل وسعت زياد آن ، تقاضا براي پرواز هوايي بالاست.
پرورش ادامه داد: قطريها نيز مثل هر كشور ديگري در اين خصوص پيشنهاد هايي را به ما ارائه دادهاند و اين موضوع براي ما هم منافعي متقابل دارد .
گفته ميشود شركتهاي قطري با دو شركت آسمان و ماهان همكاري خواهند كرد ، هواپيماهاي تحت پوشش اين شركت نيز از نوع ايرباس و بوئينگ هستند .
اما كارشناسان و دستاندركاران حوزه حملونقل هوايي كشور ورود ايرلاين قطري به آسمان ايران را صد در صد به ضرر ايرلاينهاي داخلي ميدانند و اين تصميم را به عنوان يك رقابت نابرابر عنوان ميكنند. آنها معتقدند كه ضعيف بودن ايرلاينهاي داخلي در ارائه خدمات باعث ميشود كه عموم مردم از استفاده ايرلاينهاي داخلي رويگردان و به سمت استفاده از ايرلاين قطري متمايل شوند .
رويكرد شركت هوايي قطر به اين اقدام با چشم اندازي روشن بوده و مزاياي زيادي براي آنها به همراه مي آورد ، در مرحله نخست موجب رفع انحصار شركت هاي هوايي داخلي در استفاده از فرودگاه هاي ايران و افزايش تعداد فرودگاه هاي اصلي براي شركت هوايي قطر در ايران مي شود و پس از آن مي تواند براساس تقاضاي موجود و پوشش نواحي جمعيتي ايران به گسترش شبكه پروازي خود بپردازد تا از يك سو در كنار آن از بازدهي شركت هاي هوايي داخلي در صحنه رقابت كم كم بكاهد و از سوي ديگر با كاهش نرخ بليت خود و قيمت گذاري و تنظيم كرايه هاي حمل بر اساس تقاضاي بازار در ساير مسير هاي بين المللي مشترك با شركت هاي هوايي داخلي در شبكه پروازي ، مسافرين بيشتري را جذب نمايد .
با شرايط كنوني علاوه بر علل بر شمرده شده فوق شركت هوايي قطر به دلايلي چون ، امكانات نامساوي ناشي از تحريم ، امكان افزايش پرواز به منظور اتصال دوحه به مقاصد بيشتري در دنيا ، افزايش توافق ها و انعقاد قرارداد هاي هوايي جديد و ايجاد اتحاد با ساير شركت هاي هوايي اروپايي و آمريكايي و منطقه خليج فارس در مسير هاي جديد پروازي در منطقه اروپا ، آمريكا ، خاور دور و اقيانوسيه ، تقريبا ً امكان رقابت شركت هاي هوايي داخلي با خود را از بين مي برد .
لذا لازم است در اين رابطه مسئولين امر ضمن هماهنگي و تقويت فعاليت شركت هاي هوايي داخلي به صورت چندجانبه با هم ، تمامي زواياي و تبعات اين موضوع را دقيقا ًبررسي و مطالعه نموده و بدون شتاب زدگي تصميمات را اخذ نمايند .
منابع
تهران امروز ، سخنراني علي نيكزاد وزير راه و شهرسازي در مراسم تجليل از خلبان بوئينگ 727 مسكو- تهران
مقاله پرواز قطر در آسمان ايران به قلم حميدرضا عسگري در روزنامه صبح ايران آفرينش تاريخ : شنبه 28/08/1390
http://iraneconomist.com/ گفتگو با عبدالرضا موسوي رييس هيئت مديره انجمن شركتهاي هواپيمايي باسايت ايران اکونوميست سه شنبه 17 آبان 1390