دانشسرا

Why Walk When You Can Fly

+ نوشته شده در دوشنبه سی ام خرداد ۱۳۹۰ ساعت ۸:۵ ق.ظ توسط سروش نیا |

هنوز مكتب ، مدرسه و كلاس بين نسل قديم يادآور خاطراتي شيرين است و در دنياي پيشرفته و صنعتي كنوني با توسعه فناوري اطلاعات و ساختار دنياي مجازي صداي معلم مهربان ، همهمه شاگردان و ميز و نيمكت براي كودكان ما رو به رنگ باختن و تغيير شكل اساسي است شايد ديگر آهسته آهسته طي كردن روزانه راه مدرسه ، صداي دلنشين زنگ مدرسه ، شنيدن صداي تذكر مدير و ناظم به بچه هاي شيطان در حياط مدرسه ، صف كشيدن صبگاهي بچه ها ، خش خش جاروي سرايدار ، گفتگوي پدر و مادر ها هنگام انتظار براي بچه ها جلو مدرسه قبل از تعطيلي رو به فراموشي برود و دانش آموزان بايد از قاب نمايشگر رايانه خود در فضايي ساختگي ، غير ملموس و مسحور كننده در مدرسه اي مجازي با وسعت جهاني پر از اطلاعات از طريق اينترنت به كسب دانش هاي گوناگون بپردازند .

بحث آموزش در ايران بحثي چالش برانگيز و قديمي است كه با آمدن هر وزير جديد تنور آن روشن و داغ شده و طرح ها و بحث هاي زيادي در خصوص تجديد طراحي و تغيير ساختار آموزشي و محتواي كتاب ها را به ميان مي آورد .

گذشته آموزش در ايران

نخستين مدرسه ها به شكل امروزي در سال 1254 ه . ق در دوران قاجار به همت ميرزا حسن خان رشديه در اروميه و سال بعد در تبريز تاسيس گرديد ، در سال 1285 خورشيدي نيز نخستين مدرسه دخترانه با نام عفتيه با 66 دانش آموز آغاز به كار كرد . نخستين كلاس هاي اكابر (آموزش بزرگسالان بي سواد) نيز كه شاگردان آنها تنها مردان بودند در سال 1315 راه اندازي شد .

در حال حاضر نظام آموزش عمومي شامل ، دوره 5 ساله ابتدايي ، دوره 3 ساله راهنمايي و دوره 3 ساله متوسطه عمومي است و دانش آموزان در دوره متوسطه با رشته هاي نظري ، فني و حرفه اي و كار– دانش آشنا مي شود ، داوطلبان ورود به دانشگاه نيز علاوه بر دوره متوسطه دوره پيش دانشگاهي را مي گذرانند .

آمار دانش آموزان و دانشجويان سال90 - 89
جمعيت كل دانش آموزان		جمعيت كل دانش آموزان بزرگسال		جمعيت كل دانشجويان
12368793		489673		3790859
دختر	پسر	زن	مرد	زن	مرد
5981474	6387319	194594	295079	1874966	1915892

تعداد دانشجويان در مراكز دولتي	تعداد دانشجويان در مراكز غير دولتي
2088287	1702572

نقاط ضعف و قوت نظام آموزشي

تحقيقات نشان داده كه محتواي درسي علوم و روش هاي سنجش و ارزشيابي در ايران هماهنگ با توسعه علوم و فناوري به طور كامل متحول نشده و سنجش هاي كيفي و تكويني به خوبي اجرا نمي شود .

شيوه ارزشيابي دانش آموزان تنها مبتني بر آزمون هاي معلم است و بسياري از اهداف آموزشي شناختي و غير شناختي مورد سنجش قرار نمي گيرد ، متداول ترين روش تدريس در ايران شيوه پرسش و پاسخ و سخنراني است و گردش علمي ، تحقيق درباره طبيعت و محيط زيست ، كاوشگري ، حل مسئله ، آموزش كارگاهي ، فعاليت هاي علمي و آزمايشگاهي كمتر مورد استفاده قرار مي گيرد .

برنامه ريزي آموزشي و درسي در ايران بر اساس نياز و شناخت وضع موجود نبوده و خروجي هاي آن با نياز جامعه همخواني ندارد كه علت آن نپرداختن به فعاليت هاي علمي ، آزمايش و نيز آموزش بر پايه رويكرد هاي فرايندي و ضعف در بخش اهداف مهارتي و نگرشي در مدارس است .

سطح آموزشي مدارس دولتي و غير دولتي در نقاط مختلف ايران تفاوت فاحش با هم دارد .

رويكرد نوين آموزشي متناسب با محتواي درسي در همه مدارس اجرا نمي شود .

نظام آموزش خانواده و مدرسه از دو لحاظ فاقد برخي نياز هاي ضروري افراد جامعه است:

1- آنچه كه فرد بايد بياموزد .

2- آنچه كه فرد را بايد به آموختن آن تشويق كرد .

بنابرين نظام كنوني نظامي بسته و فاقد نگرش چند جانبه است ، زيرا كودك نمي تواند فرصت آزمودن بعضي از استعداد ها و آرزو هاي خود را بيابد و به علت فرهنگ اشتباه ارزش گذاري از تلاش براي به دست آوردن آرزو هاي خود نااميد مي شود ، همچنين فقدان كار گروهي از دبستان تا مقاطع بالاتر و عدم موفقيت خانواده در ايجاد يك شخصيت كاري براي آينده فرد موجب بروز مشكلات بعدي براي او در محيط كار آينده و عدم اعتماد به نفس و خلاقيت وي مي گردد .

از راهكار هاي نوين تغيير و توسعه مستمر در امر آموزش در دنياي معاصر ، بهره گيري از پيشرفت هاي فناوري اطلاعات و آموزش الكترونيك و شبكه اي است كه با اتكا بر زير ساخت هاي الكترونيكي به سرعت و بدون محدوديت زمان و مكان در حركت بوده و با مجموعه وسيعي از نرم افزار هاي كاربردي و بهره گيري از ارتباط دو سويه بين فراگير و استاد يا فراگيران با هم ، كيفيت آموزش را متحول نموده اما هنوز در نظام آموزشي ايران جايگاه اصلي خود را نيافته است .

رويكرد آموزش در ايران از لحاظ هدف دانشي مشابه ساير كشور هاست اما از لحاظ تحقق اهداف مهارتي و نگرشي تفاوت معناداري با ديگر كشور ها وجود دارد كه علت آن نپرداختن به فعاليت هاي علمي ، آزمايش و رويكرد هاي فرايندي است .

پيدايش و گسترش متوازن آموزش ، تدوين استاندارد ، موجب كاهش فاصله نظام آموزش ايران با كشور هاي پيشرفته ، ساماندهي نظام آموزش و پرورش ، نوعي همسان سازي در مدارس مختلف و ارتقاء سطح علمي ، افزايش سواد و روحيه علمي ، رشد توانايي ها ، كاوشگري و آفرينندگي بين دانش آموزان مي گردد .

به رغم افزايش تعداد زنان دانش آموخته در سه دهه گذشته در مقطع آموزش عالي ، تعداد زنان هنوز كمتر از مردان است ، طي تحقيقات انجام شده تقاضاي برقرار عدالت جنسيتي و كاهش نابرابري زنان با مردان در نظام آموزش و علاقه مندي به نقش آفريني در بخش هاي مديريت اجرايي يا قانون گذاري و ايفاي نقش در سطوح مختلف بيشتر شده همچنين تلاش جهت كسب اعتبار و نيل به حداكثر سواد آموزي جهت كسب موقعيت بهتر اجتماعي ، علاقه به مشاركت هاي سياسي ، تغيير نگرش فرهنگي اقشار مختلف جامعه به افراد تحصيل كرده ، علاقه مندي به احراز شغل ، منجر به تغيير نگرش اعضاي نهاد خانواده (والدين و همسر) و ايجاد تغيير و گرايش بيشتر زنان به امر آموزش شده است .

شاخص هاي سنجش وضعيت آموزش

برخي از كشور ها براي سنجش و بهبود وضعيت آموزش از شاخص هاي زير استفاده مي كنند :

1- نسبت هزينه آموزش و پرورش به كل توليد ناخالص داخلي

2- ميزان باسوادي بين افراد 15 ساله به بالاتر (داراي سواد خواندن و نوشتن)

3- ميزان تعداد كتاب در كتابخانه هاي كشور

4- نسبت تعداد كتاب هاي كتابخانه ها به كل جمعيت كشور

5- نسبت افراد عضو در كتابخانه ها به كل جمعيت

6- نسبت متوسط دانش آموزان به كلاس درس

7- نسبت تعداد دختران خارج از مدرسه در مقطع ابتدايي (يا عدم پوشش كودكان واقع در سن تحصيل)

8- اندازه اميد به زندگي تحصيلي به تفكيك زن و مرد

9- ميزان دسترسي به امكاناتي چون : رايانه ، ماشين حساب ، فرهنگ لغت ، داشتن بيش از 25 كتاب ، ميز تحرير يا مطالعه و ...

نقش آموزش در توسعه از ديدگاه سازمان بين المللي كار

بر اساس گزارش سازمان بين المللي كار چهار هدف راهبردي براي پيشرفت اجتماعي حياتي است : اشتغال زائي ، كه نياز به افزايش سرمايه گذاري براي ارتقاء نيروي انساني ، آموزش و يادگيري براي بالا بردن قابليت اشتغال ، كاهش فقر ، رقابت هاي بين المللي ، ارتقاء بهره وري منابع انساني و رسيدن به استاندارد هاي جهاني ، آماده سازي افراد براي استخدام ، رشد همه جانبه اجتماعي ، ترويج حقوق بشر در محيط كار ، بهبود امنيت اجتماعي و ترويج گفتگو هاي اجتماعي

همه موارد فوق پايه و اساس توسعه نيروي انساني جديد و سياست هاي آموزشي را بنا مي نهد .

كشور هايي با نظام آموزشي موفق داراي برنامه درسي ملي بوده و به سوي استاندارد كردن مولفه هاي نظام آموزشي خود حركت مي كنند ، برخي بيشتر در برنامه خود به تعرف محتوا ، تعيين روش تدريس و روش هاي ارزشيابي و توجه به نتايج يادگيري (استاندارد ها) پرداخته اند ، برخي تاكيد زياد بر فناوري اطلاعات در آموزش علوم و استفاده از وسايل كمك آموزشي چند رسانه اي و شبيه سازي رايانه اي و مدل هاي آموزشي دارند و برخي چون آمريكا به رغم داشتن استاندارد آموزشي علوم در هر ايالت ، يك استاندارد ملي كلي نيز تدوين كرده است .

منابع

بررسي نقاط قوت و ضعف و تهديد هاي آموزش مجازي – دكتر شاپور امين شايان جهرمي ، طاهره محمدي

بررسي نقاط قوت و ضعف نظام جديد(سالي-واحدي) آموزش متوسطه- پايان نامه عليرضا نصيري

سيستم آموزشي غلط و محافظه كارانه خانواده در مدرسه- حنيف عمران زاده

آمار دقيق تعداد دانش آموزان كشور – خبرنامه دانشجويان ايران

وضعيت آموزش زنان در جمهوري اسلامي ايران( قسمت اول و سوم) - ميترا كاوه مريان

مقايسه وضعيت آموزش در كشور هاي توسعه يافته و در حال توسعه – حسين توكلي طرقي

آموزش نيروي انساني از ديدگاه سازمان بين المللي كار – طاهره اكبري

آموزش در ايران – فريده موسوي

دانشنامه آزاد ويكيپديا – اينترنت

گزارش تحليلي از وضعيت آموزش مجازي كشور- سايت ictna

وبلاگ گروهي كتابداران ايراني