X
تبلیغات
دانشسرا - درخت آسوریگ شعری از زبان پهلوی

درخت آسوریگ

           داستان گویی از دیر باز از دوران باستان تا کنون در ادبیات فارسی ریشه داشته و آثار به جای مانده از دوره فارسی میانه نشانی بارز از وجود داستان و استفاده از این عنصر برای آموزش کودکان است ، درخت آسوریگ نام داستانی منظوم به جای مانده از زبان پهلوی و در شمار متن ها غیر دینی فارسی میانه است اگرچه در این متن و سایر منظومه ها تطبیق مسائلی چون وزن و قافیه و بحر های عروضی با قواعد شعری کاملا ً امکان پذیر نیست اما  شعر بودن برخی از متون پهلوی چون یادگار زریران و درخت آسوریگ ثابت شده است ، گفتنی است که زمان سرایش این اشعار و چگونگی تلفظ سراینده نیز برای ما معلوم نیست . داستان درخت آسوریگ شامل گفتگوی یک درخت خرما و یک بُز است که هر یک سعی دارند برتری خود را با فایده هایی که دارند بر دیگری ثابت کنند و وجود دیگری را بی ارزش جلوه دهند که به جهت زیبایی داستان و مفاهیم آموزشی ذکر شده در آن ، بخش هایی از این متن در زیر آمده است .

بنام یزدان

درختی رُسته است            سراسر کشور سورستان

بُنش خُشک است              سرش است تر

برگش به نی ماند             برش ماند به انگور

شیرین بار آورد               برای مردمان

آن درخت بلند                 با بُز نبرد کرد

که من از تو برترم           به بسیار گونه چیز

و مرا به خونیرس زمین             درختی هم تن نیست

چه شاه از من خورد                 چون نو بار آورم

تخته کشتیانم                 فرسب بادبانم

جاروب از من کُنند                 که روبند میهن و مان

جواز از من کُنند                   که کوبند جو و برنج

دمینه از من کُنند                   برای آذران

موزه ام برزیگران را             کفشم برهنه پایان را

رسن از من کُنند                  که پای تو را بندند

چوب از من کُنند                 که گردن تو را مالند

میخ از من کُنند                  که سر تو را آویزند

هیمه ام آذران را                که ... تو را بریزند

تابستان سایه ام                 به سر شهریاران

شیرم برای برزیگران                   انگبین برای آزاد مردان

تبنگو (عطردان) از من کُنند            دارو دان را

شهر به شهر برند                        پزشک به پزشک

آشیانم مرغکان را                       سایه ام رهگذران را

هسته بیفکنم                    به نو بوم روید

اگر مردم بهلند                و کم بنیازارند

بُشنم (کاکلم)زرگون است              تا به روز جاوید

آن مردم نیز                 کشان نیست می و نان

از بار من خورند             تا سیر انباشته شوند

چون آن گفته شد              درخت آسوریگ

بُز پاسخ کرد                  سر فراز جنباند

که تو با من پیکار می کنی         تو با من نبرد می کنی

....

درازی دیو بلند               بُشنت ماند به گیس دیو

که بر سر جمشید            در آن فرخ هنگام

....

تا به کی برم بار             از تو بلند بی سود

اگرت پاسخی کُنم            ننگی گرانم بُود

که کاه هستی و بد خردی          و از درختان بی سود

دین ویژه مزدیسنان را            که هرمزد مهربان آموخت

جُز از من که بُزم                کس نتواند ستود

چه شیر از من کُنند              اندر پرستش یزدان

و هم هوم نیرومند               نیرو از من است

و هم بار جامه ای              که به پشت دارند

جُز از من که بُزم             ساختن نتوان

کمر از من کُنند               که مروارید در آن نشانند

موزه (کفش) سختگم                برای آزادگان

انگشت بانم خسروان               و همالان شاه را

مشکم را کُنند آبدان                به دشت و بیابان

به روز گرم و نیمروز            سرد آب از من است

دستار خوان از من کُنند           که سور بر آن آرایند

سفره و سور بزرگ               از  ... من آرایند

پیش بند از من کُنند               برای شهریاران

نامه از من کُنند                   و طومار دیوان

دفتر و پادشیر               بر من نویسند

زه از من کُنند              که بندند بر کمان

دوال از من کُنند           که بندند زین بان

چون رستم و اسفندیار        بر بنشینند

که به پیل بزرگ زنده پیل          دارند زین افزار

که به بسیار کارزار                اندر کار دارند

انبان از من کنند               بازرگانان وسناد

که نان و پست و پنیر           و هرگونه روغن خوردی

....

پس من دیگر بار برترم          از تو درخت آسوریگ

چون بُز به بازار برند            و به بها دارند

هر که ده درم ندارد              فراز بُز نیاید

خُرما به دو پشیز                 کودکان خرند

....

اینم سود و نیکی               اینم دهش و درود

که از من بُز برود            در سراسر این پهن بوم

این زرین سخنم               که من به تو گفتم

....

ایدون باد

 

 

متنی از زبان پهلوی – ترجمه ماهیار نوابی –انتشارات فروهر - 1363

+ نوشته شده توسط سروش نیا در چهارشنبه بیست و ششم بهمن 1390 و ساعت 11:1 بعد از ظهر |